De package GENEA-1P bestaat uit twee modulen.
Het is na installatie te vinden in het uitvoermenu voor genealogie/parenteel.
Zie ook PRO-GEN-eralia, jaargang 6, nummer 2, bladzijde 33-38, het artikel “Een
boekje maken” van Wim Nelis uit Marknesse, Nederland.
Sinds ongeveer 4 jaar zijn wij (Wim Nelis) bezig met genealogisch onderzoek
van de familie Van Die. In die tijd hebben we een redelijk groot deel van deze
familie van na 1811 gereconstrueerd uit de gegevens van de burgerlijke stand.
Voor de gegevens van na ongeveer 1910 zijn we echter aangewezen op de momenteel
levende personen in deze familie, en hun medewerking hebben we gelukkig
ruimschoots gekregen. Als tegenprestatie publiceren wij zo nu en dan een boekje
met daarin de stand van zaken.
In de vorige uitgaven hebben we volstaan met een beschrijving van het onderzoek,
een lijstje met opvallende zaken, gevolgd door een parenteel in tekstvorm. In de
laatste uitgave van dit boekje wilden we ook een grafisch schema opnemen, omdat
de samenhang daarmee beter te zien is.
Er zijn dan echter een paar extra problemen op te lossen, waarvan een deel
samenhangt met het gebruik van PRO-GEN. Deze PRO-GEN gerelateerde problemen, en
mogelijke oplossingen, worden in dit artikel beschreven.
Het eerste probleem is dat een grafisch schema al gauw groot wordt. Een
beschrijving van een familie van ongeveer 1200 personen krijg je niet op een
schema dat leesbaar op een A4-tje past. Het is dus nodig om het schema in
stukken te knippen, waarbij elk stuk op een bladzijde A4 past. Na enig
experimenteren is gebleken dat drie generaties in de breedte op een vel A4
passen, maar dat, als er veel nakomelingen zijn, het niet in de hoogte past. In
dat geval zijn er toch meerdere bladzijden nodig om deze drie generaties weer te
geven. Om zoveel mogelijk personen op een bladzijde te krijgen, is er voor
gekozen om een minimum aan informatie op te nemen in dit schema, namelijk alleen
de naam van een persoon.
PRO-GEN kan eenvoudig dit type schema maken. Kies de stamouder, en selecteer dat
er maximaal 3 generaties worden getoond. Met de standaard instellingen blijkt
dat de stamouder altijd volgnummer ‘I.1’ krijgt. Dit is niet wat we willen, de
bedoeling is namelijk dat elke persoon in het schema en in de tekst hetzelfde
volgnummer krijgt. Dit probleempje is eenvoudig in PRO-GEN op te lossen.
Met een klein VTX-programma is de nummering, die gebruikt gaat worden in de
tekstuele parenteel, in het codeveld van de personen geplaatst. De essentie van
dit programma ziet er als volgt uit:
Persoon code= NUMBER$
Merk op dat wij dit eenvoudig konden doen daar wij het Code-veld verder niet
gebruiken. Degenen die wel gebruik maken van het Code-veld kunnen, alleen voor
het maken van de grafische schema's, een kopie van het bestand maken zonder het
Code-veld mee te nemen. Daarna kan het Code-veld met het VTX-programma worden
ingevuld.
Bij de aanmaak van de schema's (en eventueel de parenteel) dient een andere
nummering dan standaard te worden gebruikt. Nadat vanuit het hoofdmenu gekozen
is voor een genealogie of parenteel, kan in het instellingenmenu de nummering
worden vastgelegd. Door deze op de waarde "code" te zetten wordt de nummering
uit het veld "Persoon code" gebruikt. Op deze wijze zal de nummering van
personen in enerzijds het schema en anderzijds de parenteel gegarandeerd gelijk
zijn.
(Opmerking: de inhoud van het Code-veld kan na afloop gewist worden met behulp
van het programma ChaF.)
Een persoon wordt in principe meerdere keren genoemd in het boekje: in de
parenteel treedt hij/zij op als kind en veelal ook als ouder. Daarnaast kan de
persoon ook nog één of twee keer in het schema voorkomen. In de index van het
boekje willen we elk voorkomen van een persoon vermeld zien. Daarvoor is nodig
dat ook een blokschema een index aanmaakt, net als een tekst. Dit is in principe
mogelijk in PRO-GEN, maar het bleek niet eenvoudig te zijn.
In eerste instantie hebben we een simpele index laten genereren bij het schema
door in een van de velden van de definitie van het blok met de naam GENEA-1D.BLK
de inhoud te veranderen van:
" "+NUMBER$
in:
" "+NUMBER$+INDEX$(Achternaam,Voornaam)
Dan kunnen de grafische schema's in bv RTF formaat op disk worden gezet, gevolgd
door een parenteel. Met de tekstverwerker Word worden ze samengevoegd tot een
document, en kan een gezamenlijke index worden gemaakt. Dan blijkt dat een
persoon op meerdere manieren in de index kan voorkomen, bijvoorbeeld als
van Die,Jan
van Die, Jan (±1834-1899)
We willen een persoon slechts één keer in de index zien, dus de indexen uit een
schema en uit de tekst moeten hetzelfde zijn. Aangezien de jaartallen bij' een
persoon wel prettig zijn, want er zijn veel personen met de naam Jan van Die,
diende de INDEX$ aanroep in het blokschema te worden uitgebreid. De nieuwe
expressie wordt:
INDEX$(Achternaam,Voornaam+FILLED$("("+FILLED$(IF$( DAY$(Geboorte
datum)<>"","","±")+YEAR$(Geboorte datum))+"-"+FILLED$(IF$(DAY$(Overlijden
datum)<>"","","±")+YEAR$(Overlijden datum))+")"))
Dit is één lange regel, die om praktische redenen op meerdere regels getoond
wordt. Daar waar de regel afgebroken is, staan een spaties.
Deze aanroep van INDEX$ zorgt er voor dat ook de jaartallen van geboorte en
overlijden in de index worden opgenomen. Is een datum niet tot op de dag
nauwkeurig bekend, dan plaatst het het teken "±" (ASCII code 241) voor het
jaartal. De op deze wijze gegenereerde index is bijna identiek aan de index die
door de tekstuele parenteel wordt gemaakt. Wij hebben nog maar één uitzondering
kunnen ontdekken: indien de geboortedatum van een persoon er uit ziet als
10-12-???? (omdat je weet dat die persoon op 10 december jarig is)
dan staat in de index van de parenteel niets, doch in de index van het schema
alleen "±". Deze persoon komt dan dus toch twee keer voor in de index!
In principe is een wijziging in de definitie van een blok via PRO-GEN uit te
voeren. Vanuit het hoofdmenu via de acht (!) keuzen 'PRO-GEN hulpprogramma's",
"Overige", "Definities aanpassen", "parenteel/genealogie-blok aanpassen",
"Bestaande definitie wijzigen", de selectie van GENEA-1D, "Blok voor een persoon
veranderen", en tenslotte "Veldgegevens wijzigen", wordt een menu opgeroepen
waarmee de inhoud van een veld kan worden aangepast. Helaas zijn er voor een
veld slechts twee regels op het scherm beschikbaar. De omschrijving van het veld
moet in deze twee regels, in totaal 150 tekens, passen. De toevoeging van de
boven beschreven INDEX$ aanroep is dus niet mogelijk met behulp van PRO-GEN.
De complete definitie van een blok bestaat uit slechts één regel (zie de
technische documentatie van PRO-GEN 3.0, bladzijde 21). De totale lengte van de
beschrijving van een grafisch blok met een uitgebreide INDEX$ aanroep blijkt uit
te komen op ruim 600 tekens, meer dan de meeste ASCII editors kunnen verwerken.
Met een speciale gratis DOS editor, SLED geheten, is dit wel mogelijk: met SLED
kunnen regels tot maximaal 16000 tekens worden aangemaakt.
Met SLED is de bovengenoemde INDEX$ aanroep in de definitie van het grafisch
schema opgenomen. Daarmee wordt dan een index gemaakt die bijna geheel gelijk is
aan de index van een tekstuele parenteel. PRO-GEN kan dus geen velddefinitie
langer dan 150 tekens aanmaken, maar kan wel met een langere definitie werken.
Het gebruik van een aparte editor om een PRO-GEN definitie te wijzigen heeft nog
een staartje. Daar de tekst voor een veld langer is dan de PRO-GEN editor
toestaat, zal als deze definitie ooit door PRO-GEN wordt aangepast, de lange
veldinhoud worden afgebroken op 150 tekens, waarna het niet meer werkt. Deze
definitie mag dus niet met PRO-GEN 3.0a. worden aangepast!
(Opmerking: Johan Mulderij zal kijken of in een volgende versie van PRO-GEN de
huidige limiet van 150 tekens kan worden verruimd.)
In een grafisch schema is een beperkte ruimte, in dit geval 24 tekens,
beschikbaar om de naam van een persoon weer te geven. Het "probleem" is dat de
standaard manier waarop het blokje gevuld wordt niet optimaal is. Standaard
gebruikt PRO-GEN de VTX functie:
FILLED$([Voorletters]+" ")+Achternaam
Maar als de achternaam kort is, zoals in ons geval "van Die", dan is er vaak
genoeg ruimte om alle voornamen volledig te tonen. Dit kan gerealiseerd worden
door gebruik te maken van de VTX functie LSET$. Deze functie is in PRO-GEN 3.0a
uitgebreid met de eigenschap dat het een voornaam in twee stappen korter kan
maken. Als het een tekst aangeboden krijgt die langer is dan de veldlengte, en
er staat een voornaam-veld in, dan wordt eerst gekeken of de eerste voornaam
voluit en overige afgekort tot de initialen een tekst oplevert die past. Zo
niet, dan worden de voornamen afgekort tot alleen de initialen. In dat geval
levert de functie LSET$ hetzelfde resultaat als de originele functie.
Dus het kader in een grafisch schema wordt zo goed mogelijk benut, indien de
volgende VTX functie wordt gebruikt:
LSET$(Voornaam+" "+Achternaam,24)
De keuze voor deze functie heeft geen enkele invloed op de index die voor de
betreffende persoon wordt gegenereerd.
Met een nummering in het "Persoon code" veld en een aangepaste definitie van
het grafisch schema kunnen dan zowel de schema's als de parenteel worden
gegenereerd door PRO-GEN.
Het maken van de schema's is een stevige klus. Er zijn meerdere schema's nodig,
in ons geval 37, die elk in een aparte file op disk wordt gezet. Nadat van de
stamouder een schema van 3 generaties is gemaakt, wordt van alle personen in de
derde generatie gecontroleerd of ze nakomelingen hebben. Indien dat het geval
is, dan worden van deze nakomelingen in de derde generatie weer schema's
gemaakt. Vervolgens worden alle nakomelingen van de vijfde generatie
gecontroleerd, en waar nodig worden weer schema's gemaakt. Dit herhaalt zich
voor alle oneven genummerde generaties.
Nadat de parenteel is gemaakt door PRO-GEN, is het werk voor PRO-GEN klaar. Met
een tekstverwerker kunnen de grafische schema's en de tekstuele parenteel worden
samengevoegd tot een document. De verdere samenstelling van het boekje is dan
een kwestie van doelstelling en smaak. Waar nodig en mogelijk worden leuke
verhalen toegevoegd, en het geheel kan worden verlevendigd met foto's van
personen, belangrijke plaatsen en kopieën van akten. Tot slot wordt natuurlijk
de ene index gegenereerd waarin alle personen, uit schema's en tekst, voorkomen.
Het blijkt met enige trucjes mogelijk om een boekje samen te stellen, waarin
grafische schema's en teksten, beide gegenereerd door PRO-GEN, opgenomen in één
document, zodanig dat alle voorkomens van alle personen in de index staan, met
slechts weinig doublures.
Het invoeren van de blokdefinitie als genoemd in dit artikel is niet eenvoudig,
daar de veldinhoud door PRO-GEN gelimiteerd is tot 150 tekens. Deze definitie
kan via mijn (hopelijk bekende) e-mail distributie worden verkregen. Een e-mail
met als titel 'PRO-GEN genea-1p" aan nelis@nlr.nl
levert ommegaand de betreffende definitie met een daarbij behorend INSTALL
programma. Deze installeert een nieuwe definitie met de naam GENEA-1P alsmede
het VTX programma PGG-6-2.VTX waarmee het nummer van een persoon in het
Codeveld kan worden geplaatst.